CZY REGION ŒRODKOWEJ WISŁY

BĘDZIE SIĘ ROZWIJAĆ DZIĘKI PRZYRODZIE?

23.6.2003 w Kozienicach odbyła się konferencja przedstawicieli samorzadów regionu Œrodkowej Wisły, poœwięconš przyszłoœci tych okolic. Samorzšdowcy dyskutowali możliwoœć utworzenia w dolinie rzeki obszaru chronionego, który mógłby stać się motorem rozwoju lokalnych gmin. Jest to pierwsza tego rodzaju inicjatywa w dolinie Œrodkowej Wisły, która polega na planowaniu rozwoju w oparciu o walory przyrodnicze. Po raz pierwszy również proces ma charakter otwartych konsultacji społecznych i uwzględnia potrzeby lokalnych społecznoœci.

Podczas konferencji, przygotowanej przez WWF Polska – Œwiatowy Fundusz na rzecz Przyrody oraz Starostwo Powiatowe w Kozienicach, zaprezentowane zostały założenia i wstępne wyniki przygotowywanej z inicjatywy WWF Polska Koncepcji zrównoważonego rozwoju i ochrony doliny Œrodkowej Wisły. Opracowanie to, poza ocenš walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych doliny Wisły między Puławami a Otwockiem oraz koncepcjš ochrony przyrody i krajobrazu, ma zawierać m. in. wskazania dla ochrony przeciwpowodziowej, kierunki rozwoju turystycznego, możliwoœci zmian w rolnictwie. Nie chcemy „wyprodukować" kolejnego dokumentu do szuflady. – powiedział Jacek Engel, Kierownik Projektu WWF „Wisła". – Pragniemy aby z aktywnym udziałem wszystkich zainteresowanych samorzšdów powstała spójna wizja ochrony i rozwoju doliny Œrodkowej Wisły.

Przygotowywana przez WWF Koncepcja obejmuje swoim zasięgiem dwadzieœcia pięć gmin w siedmiu powiatach i dwóch województwach. Wczorajsze spotkanie stało się okazjš do dyskusji w gronie władz samorzšdowych nad takimi kierunkami rozwoju regionu, które będš wspierać ochronę przyrody, dajšc jednoczeœnie impuls dla rozwoju gospodarczego. Ze wstępnej oceny i z odbytej dyskusji wynika, że gminy doliny Œrodkowej Wisły muszš poszukiwać swojej szansy w rozwoju turystyki i zrównoważonego rolnictwa, a problem, który musi być rozwišzany w pierwszej kolejnoœci, to bezpieczeństwo powodziowe.

Sporš częœć konferencji poœwięcono prezentacji doœwiadczeń z innych rejonów Polski, w których mieszkańcy potrafili wykorzystać walory przyrodnicze swoich gmin, i w których władze samorzšdowe traktujš obszary chronione nie jako barierę, ale jako „motor" rozwoju gospodarczego. Goœcie z Dolnej Wisły, Ujœcia Warty i Dolnego Œlšska prezentowali koszty i korzyœci samorzšdów i mieszkańców z tytułu posiadania na swoim terenie obszarów chronionych. Mimo poczštkowych obaw, jakie towarzyszyły powstawaniu parków krajobrazowych, ostateczny bilans oceniono tam jako zdecydowanie korzystny. Utworzenie obszarów chronionych pozwoliło władzom samorzšdowym zdobyć dodatkowe œrodki pozabudżetowe na ochronę œrodowiska, uruchomiło wiele lokalnych inicjatyw gospodarczych, szczególnie zwišzanych z obsługš wzmożonego ruchu turystycznego i rozwojem rolnictwa ekologicznego, stworzyło platformę współpracy dla gmin.

Ochrona œrodowiska i ochrona przyrody to nie fanaberie ekologów. Dzisiejsze spotkanie pokazało, że nie rozmawiamy tylko o „ptaszkach i motylkach", ale o wizji zrównoważonego rozwoju dużego obszaru i jego mieszkańców, których jest ponad 100 tysięcy. Jeœli uda nam się wspólnie doprowadzić do powstania parku krajobrazowego doliny Œrodkowej Wisły, to będzie on służył i przyrodzie i ludziom – podkreœlił Jacek Engel, Kierownik Projektu WWF „Wisła". Obecnoœć kilkudziesięciu samorzšdowców oraz przedstawicieli urzędów wojewódzkich: Mazowieckiego i Lubelskiego na spotkaniu nastraja optymistycznie i daje szansę na zaangażowanie się w ten proces wszystkich partnerów.

Więcej informacji:

WWF DORADZA ROLNIKOM

GOSPODARUJĽCYM W DOLINIE ODRY

JAK UŻYTKOWAĆ GRUNTY NA OBSZARACH ZALEWOWYCH

Polscy rolnicy, przygotowujšc się do zmian, jakie nastšpiš po wejœciu Polski do Unii Europejskiej, przyglšdali się w Brandenburgii i Saksonii, jak można pogodzić użytkowanie gruntów z aktywnš ochronš przyrody. Na zaproszenie WWF Œwiatowego Funduszu na rzecz Przyrody 10 polskich rolników i działaczy samorzšdowych z rejonu Stobrawskiego Parku Krajobrazowego odwiedziło rezerwaty biosfery „Spreewald" oraz œrodkowej Łaby w Niemczech.

W trakcie wizyty mieli okazję zobaczyć jak w praktyce mogš wyglšdać zależnoœci pomiędzy użytkowaniem gruntów rolniczych a ochronš przyrody. Goœcie poznali przede wszystkim doœwiadczenia Niemców z realizacji tzw. „Kontraktów dla przyrody" oraz unijnych programów rolno-œrodowiskowych. Od 2004 r. Polska będzie zobowišzana do zaproponowania swoim rolnikom dopłat wspierajšcych ochronę przyrody. Na przykładzie obszarów Spreewald i œrodkowej Łaby polscy rolnicy obserwowali, jak można wykorzystać podobne œrodki dla zachowania istotnych z punktu widzenia ochrony przyrody siedlisk łškowych w dolinach rzecznych. W przyszłoœci chcemy zintensyfikować podobnš wymianę transgranicznš pomiędzy użytkownikami gruntów w obszarach chronionych – mówi Piotr Nieznański, Kierownik Projektu „Odra", WWF Polska. – Chcemy żeby wykorzystanie przyszłych œrodków pomocowych UE dla rolnictwa i rozwoju infrastruktury umożliwiło zrównoważone gospodarowanie na wrażliwych terenach wiejskich o wysokich walorach przyrodniczych. Ostateczne sformułowanie Programu Rolno-œrodowiskowego w Polsce jeszcze nie nastšpiło. Rolnicy, jako potencjalni użytkownicy tego Programu, majš jak na razie niewiele informacji co do przyszłego wsparcia ze strony Rzšdu. Z tego względu WWF rozpoczšł, dzięki wsparciu Niemieckiego Zwišzkowego Funduszu Œrodowiska (Deutschen Bundesstiftung Umwelt), projekt pod nazwš „Zrównoważony rozwój regionalny w dorzeczu Odry". W 6 modelowych projektach prowadzonych wspólnie z polskimi organizacjami partnerskimi i społecznoœciami lokalnymi, rozwijane będš innowacyjne działania, które pozwolš w przyszłoœci na wykorzystanie œrodków finansowych Unii Europejskiej dla zachowania walorów przyrodniczych nadodrzańskich terenów wiejskich. Jeden z projektów modelowych dotyczy obszaru polderu Stobrawa w Woj. Opolskim. WWF, wspólnie z Federacjš Zielonych, prowadzi tutaj prace nad odtworzeniem i zachowaniem terenów retencyjnych, które służyć będš ochronie przed powodziš i ochronie przyrody. Rozważa się możliwoœci ekstensyfikacji użytkowania obszarów łškowych, tak aby móc dopasować sposób użytkowania gruntów do wymogów ochrony przyrody. Sprawdzane sš także warunki dla podniesienia atrakcyjnoœci turystycznej tego obszaru. Polscy rolnicy przyznali, że zapoznanie się z praktycznymi przykładami pomoże im przygotować się do korzystania z przyszłych œrodków pomocowych Unii Europejskiej. Włšczanie w tym momencie mieszkańców danego regionu w działania służšce ochronie przyrody jest niezwykle ważne. To odpowiedni czas, żeby przygotować się do właœciwego wykorzystania œrodków unijnych na rozwój terenów wiejskich. Dzięki nim Polska ma szansę zachować w krajobrazie wiejskim bogactwo przyrody, którš może się szczycić w zjednoczonej Europie. – stwierdził Peter Torkler, Koordynator ds. ochrony œrodowiska, rolnictwa i integracji z Uniš Europejskš, WWF Niemcy. Więcej informacji o projektach modelowych w ramach przedsięwzięcia pt. „Zrównoważony rozwój regionalny w dorzeczu Odry" znajduje się na: www.wwf.pl/dbu.php

Dodatkowych informacji udziela:

DOLINA NOTECI ZAGROŻONA

Władze gmin Chodzież i Szamocin dla doraŸnego zysku uparcie dšżš do lokalizacji sprzecznej z prawem inwestycji, która spowoduje degradację walorów przyrodniczych i krajobrazowych doliny œrodkowej Noteci!

W Gminach Chodzież i Szamocin trwa procedura zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Miałaby ona umożliwić postawienie na jednym z większych w Polsce obszarów torfowisk, na jednej z głównych w naszym kraju tras przelotów ptaków wodno-błotnych, w ważnym miejscu lęgowym wielu rzadkich i zagrożonych gatunków ptaków, w bezpoœrednim sšsiedztwie ostoi ptaków o znaczeniu europejskim, na obszarze chronionego krajobrazu i na terenie projektowanej ostoi Ekologicznej Sieci NATURA 2000 fermy ponad 100 elektrowni wiatrowych o wysokoœci (łšcznie z wirnikami) ponad 150 m!

Gminy dšżš do wprowadzenia odpowiednich zmian w zapisach planów i umożliwienia powstania tej inwestycji, pomimo że w przygotowanym na ich zlecenia (za pienišdze inwestora) opracowaniu ekofizjograficznym dla tego obszaru wyraŸnie stwierdzono:

• zamiar zlokalizowania fermy wiatraków w dolinie Noteci stoi w sprzecznoœci z przepisami ustawy o ochronie przyrody oraz przepisami rozporzšdzenia Wojewody Pilskiego w sprawie systemu obszarów chronionych […]
• realizacja wprowadzonych zmian planu spowoduje nieodwracalne przeobrażenia w œrodowisku przyrodniczym. […]
• zrealizowana ferma wiatrowa będzie stanowić sztucznš barierę dla ptaków wędrownych, korzystajšcych z pradoliny jako z korytarza faunistycznego wschód – zachód. Ze względu na relacje między wysokoœciš przelotów i wysokoœciš projektowanych obiektów wynika, że pewna częœć populacji ptaków może ginšć lub być okaleczona w strefie fermy wiatrowej. Konsekwencje tego zjawiska będš miały reperkusje nie tylko w zasięgu krajowym, ale również międzynarodowym.

  Gminy zignorowały także zgłaszane wczeœniej sprzeciwy władz wojewódzkich i organizacji pozarzšdowych, w których zwracano uwagę na bezprawnoœć i niedopuszczalnoœć tego typu degradacji œrodowiska przyrodniczego. Wg przedstawicieli władz gminnych fakt, że inwestycja ta przyniesie gminie dochód, jest wystarczajšcym uzasadnieniem dla łamania prawa i niszczenia przyrody. Niestety, praktyka innych podobnych bezprawnych inwestycji wskazuje, że rzeczywiœcie zdeterminowane gminy mogš obecnie skutecznie omijać prawo dla osišgnięcia doraŸnych zysków. Jak się nieoficjalnie dowiedzieliœmy, w tym przypadku gminy liczš dodatkowo na wsparcie polityczne, gdyż częœć terenów, na których ma powstać ferma, należy do wpływowego senatora. Zagrożenie jest więc bardzo realne.

  8.8. Rada Gminy Szamocin jednogłoœnie odrzuciła protesty zgłoszone w tej sprawie przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody, PTOP „Salamandra", Klub Przyrodników oraz LOP – Okręg Pilski. Rada Gminy Chodzież ma zamiar to zrobić na przełomie sierpnia i wrzeœnia. Kolejny ruch należy do wojewody, który powinien podważyć uchwały gmin ze względu na ich niezgodnoœć z prawem. Więcej informacji na ten temat można znaleŸć pod adresami www.salamandra.org.pl/news/2003/news025.html i www.salamandra.org.pl/news/2003/news030.html.

  Andrzej Kepel andrzej@salamandra.org.pl Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra" ul. Szamarzewskiego 11/6 60-514 Poznań tel./fax 0-61/8432160, 6628606 biuro@salamandra.org.pl www.salamandra.org.pl