ZB 6(186), czerwiec 2003
ISSN 12312126, [zb.eco.pl/zb]

Edukacja

 

 

Towarzystwo na rzecz Ziemi
ul. Zamkowa 1/50
32-600 Oœwięcim
tel./fax 0-33/8422120, 8441934
http://www.tnz.most.org.pl
e-mail: office@tnz.most.org.pl
konto: PKO B.P. O/Oœwięcim, nr 10201417-534-270-1



STANOWISKO TOWARZYSTWA NA RZECZ ZIEMI

W SPRAWIE BUDOWY DROGI EKSPRESOWEJ S-1

PRZEZ BRZESZCZE, NAZIELEŃCE, HARMĘŻE, PŁAWY,

STARE WIŚLISKO, BRZEZINKĘ

Towarzystwo na rzecz Ziemi zdecydowanie sprzeciwia się proponowanym zapisom planu zagospodarowania przestrzennego Województwa Małopolskiego przewidujšcym budowę drogi ekspresowej S1 BielskoBiała – Kosztowy (Mysłowice) przez Brzeszcze, Nazieleńce, Harmęże, Pławy, Stare Wiślisko i Brzezinkę. Takie umiejscowienie tej inwestycji spowoduje zniszczenie najcenniejszych walorów przyrodniczych Kotliny Oœwięcimskiej, a w szczególnoœci projektowanego obszaru chronionego Ekologicznej Sieci NATURA 2000, obejmujšcego stawy w Brzeszczach i Nazieleńcach, łški w Pławach i Harmężach oraz teren projektowanego Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego „Stare Wiœlisko".

Poœrednim skutkiem takiej lokalizacji i rezygnacji z ochrony przyrodniczej będzie pozbawienie gospodarujšcych na tym obszarze rolników możliwoœci korzystania z dotacji Unii Europejskiej na realizację programów rolnoœrodowiskowych, gdyż œrodki te kierowane będš wyłšcznie na tereny objęte Ekologicznš Sieciš NATURA 2000. W dodatku budowa drogi S-1 w bezpoœrednim sšsiedztwie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, a w szczególnoœci w odległoœci 80 m od stosów paleniskowych, spowoduje naruszenie strefy ciszy (co może stać się powodem kolejnego międzynarodowego konfliktu). M.in. z tego powodu inwestycja ta była negatywnie opiniowana przez autorów strefy ochronnej wokół byłego obozu koncentracyjnego.

Kompleksy stawowe stanowiš w naszym kraju 35% miejsc o najwyższym znaczeniu dla ptaków zwišzanych z terenami podmokłymi. Charakteryzujš się one odpowiednio dużš liczbš osobników – gatunków lęgowych zagrożonych w skali œwiata lub Europy. Stawy rybne sš najważniejszym w Polsce miejscem gniazdowania dla takich ptaków jak: bšk, bšczek, podgorzałka (50% krajowej populacji), zielonka i kropiatka. Ponadto, w czasie jesiennych i wiosennych wędrówek, sš miejscem odpoczynku i zdobywania pokarmu dla bardzo licznych stad ptaków wodnobłotnych. Tak więc, stawy oferujš ptakom bardzo dogodne warunki do życia i rozmnażania. Przycišga je tu duża różnorodnoœć œrodowisk oraz obfitoœć pokarmu. Stawy rybne sš również najważniejszym miejscem występowania dla zagrożonych roœlin wodnych takich jak: kotewka orzech wodny oraz grzybieńczyk wodny. Równoczeœnie stawy majš duże znaczenie w zwiększaniu lokalnej retencji wodnej, co jest istotne w Polsce – kraju o małych zasobach wodnych. 11% powierzchni wód œródlšdowych jest zajmowanych właœnie przez stawy.

Do jednych z ciekawszych kompleksów stawowych w obrębie doliny górnej Wisły należš stawy rybne w Brzeszczach – Nazieleńcach, położone na terenie powiatu oœwięcimskiego. Nazieleńce to kilkanaœcie zbiorników o łšcznej powierzchni lustra wody wynoszšcej około 160 ha. Częœć z nich to nowo wyremontowane obiekty, pozostałe sš zaroœnięte przez roœlinnoœć wodnš. W większoœci otoczone sš lasem, resztę stanowiš nadwiœlańskie łški. Podczas badań na tym terenie zanotowano lęgi 30 gatunków ptaków wodnobłotnych. 6 spoœród nich: bšk, bšczek, zielonka, podróżniczek, rybitwa białowšsa oraz podgorzałka (dawniej zwana lęgowš) to gatunki zagrożone i wpisane do „Polskiej czerwonej księgi zwierzšt".

Projektowany Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Stare Wiœlisko" obejmuje starorzecza Wisły położone na północny-zachód od byłego obozu zagłady w Brzezince. Wg opinii dr. Jana Żar-nowca, jednego z autorów projektu Zespołu, teren ten znajduje się na jednym z głównych „korytarzy ekologicznych" o znaczeniu kontynentalnym (trasa przelotu ptaków) i krajowym (dolina rzeki Wisły), stšd teren ten ma znaczenie ponadlokalne i jest swoistym węzłem ekologicznym. Szczególnie istotne jest niedalekie sšsiedztwo lasów pszczyńskich, które stanowiš wraz z lasami rudzkimi pomost pomiędzy głównymi elementami systemu ekologicznego południowej Polski – doliny rzek Wisły i Odry. Obszar projektowanego Zespołu przedstawia ponadprzeciętne wartoœci przyrodniczo-krajobrazowe. Odnajdujemy tu naturalne składniki przyrodnicze charakterystyczne dla Doliny Wisły, w tym wiele gatunków chronionych i zagrożonych w Kotlinie Oœwięcimskiej. W starorzeczach łanowo występujš fitocenozy gršżela żółtego i mniejsze powierzchnie innych ginšcych w południowej Polsce zbiorowisk wodnych. Na obrzeżach starorzecza wykształciły się rozległe płaty szuwarów z panujšcym szuwarem mannowym. W częœci północno-zachodniej i wschodniej terenu stwierdza się różne warianty lasów gršdowych z typowo zachowanym runem, w których masowo rosnš prawnie chronione – œnieżyczka przebiœnieg (najbardziej obfite stanowisko w Kotlinie Oœwięcimskiej) i liczna populacja ciemiężycy zielonej (stanowisko reliktowe, jedyne w Kotlinie Oœwięcimskiej). Krajobraz roœlinny uzupełniajš rozległe powierzchnie łšk koœnych i niewielkie tereny pól uprawnych. Omawiany teren cechuje występowanie wielu gatunków chronionych, np. bluszcza pospolitego, przebiœniegu, storczyków, ciemiężycy, gršżela żółtego, pierwiosnki wyniosłej i innych. Ponadto roœnie tu szereg rzadkich składników flory Kotliny Oœwięcimskiej, np. jaskier kaszubski i zawilec żółty.

Piotr Rymarowicz, prezes,
tel. 0-601/073737

S-1 na tle ostoji Ekologicznej Sieci NATURA 2000.

Droga S-1 zniszczy unikalny „las przebiœniegów" na terenie Starego Wiœliska i wiele innych gatunków chronionych

Więcej informacji na stronach internetowych:

http://www.tnz.most.org.pl/nazielence_prog
http://www.tnz.most.org.pl/stare_wislisko
http://www.salamandra.org.pl/news/2003/news027.html
http://www.salamandra.org.pl/Natura2000

Wydawnictwo "Zielone Brygady" [zb.eco.pl]
Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych [fwie.eco.pl]