EKOLOGIA W BORÓWNEJ

Zielone, piękne, atrakcyjne kulturowo, krajobrazowo i klimatycznie Pogórze Wielicko-Ciężkowickie jest regionem wcišż nie odkrytym dla wędrowców. W œrodku łańcucha wełnistych pagórków i łagodnych kopek leży Wiœnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy, zaledwie kilka kilometrów od Bochni. Na północnej granicy tego Parku leży wieœ Borówna, do niedawna zapomniana przez Boga i ludzi, gdzie mikroklimat należy do najzdrowszych w Małopolsce, a opodal domów cišgnš się brzoskwiniowe sady. Wieœ maleńka, niewiele ponad setka domów, remiza strażacka, kaplica, przedszkole. W stosunku do Lipnicy Murowanej, centrum gminy – wysoczyzna. Z drogi biegnšcej przez Borównš widać panoramę Beskidu Wyspowego na wycišgnięcie dłoni, a przy dobrej pogodzie – dostojne Tatry. Wymarzone miejsce na ziemi.

W ubiegłym roku dyrektor Gminnego Domu Kultury w Lipnicy M. Stanisław Paprota wpadł na pomysł, aby stworzyć w Borównej Oœrodek Edukacji Ekologicznej. Systemem gospodarczym, przy wsparciu finansowym rozlicznych fundacji i Zarzšdu Parków Krajobrazowych Pogórza, adaptował pomieszczenia remizy strażackiej na oœrodek promujšcy region w dziedzinach ekologii, kultury i turystyki. Pierwsze grupy pojawiły się we wsi pod koniec kwietnia br. Oœrodek może przyjšć ponad czterdzieœci osób. Dysponuje zapleczem kuchennym, dobrymi warunkami sanitarnymi, dużš salš wykładowš, wiatš na wieczorne ogniska, placem zabaw.

Idea OEE jest prosta. Ponieważ w promieniu kilku kilometrów znajdujš się wspaniałe zabytki dziedzictwa kulturowego, w każdej wsi istnieje parę œwietnie prosperujšcych gospodarstw agroturystycznych, a Zarzšd Parków Krajobrazowych w Tarnowie przygotował kilka szalenie interesujšcych pod względem kulturowym i przyrodniczym (niepowtarzalne okazy fauny, flory oraz pomniki przyrody) œcieżek turystycznych, więc dlaczego nie wykorzystać tych walorów darowanych przez Opatrznoœć. Niechaj przyjeżdżajš tu dzieci i młodzież, studenci i przygodni turyœci choćby na weekend, na kilka dni. Niech poznajš to magiczne miejsce, skšd pochodzi błogosławiony Szymon, rodzina Ledóchowskich, Kazimierz Brodziński, a które szczególnie umiłował Jan Matejko. Niech poznajš atmosferę i architekturę małych, kiedyœ kwitnšcych miasteczek podgórskich, leżšcych przy bursztynowym szlaku; piękny zamek Lubomirskich w Nowym Wiœniczu, jeden z najstarszych koœciołów drewnianych w Polsce – koœciół œw. Leonarda w Lipnicy Murowanej, oryginalne skalne ostańce w lasach pełnych grzybów i jagód. Niech wreszcie skosztujš regionalnie przygotowanych, ekologicznie czystych jak łza potraw, miodów, owoców...

Wymieniam tylko niektóre argumenty ekologiczne i kulturowe okolic Lipnicy i Wiœnicza. A przecież można by jeszcze zaproponować spektakl wiejskiego kabaretu „Jagodziorze" w Lipnicy Górnej, znakomite wyroby z wikliny z Królówki, urokliwe i œwietnie prowadzone gospodarstwa agroturystyczne, otwarty basen w Wiœniczu, pobliskš trasę turystycznš w Kopalni Soli w Bochni itd. Jednak samo opisanie to nie to samo, co bezpoœrednie dotknięcie okiem i sercem tego regionu, który ma ogromne szanse, aby ocaleć i przeciwstawić się cywilizacji, Mc Donald'sowi, turystyce „pasterskiej" (chodzimy stadami). Nad Uszwicš zachował się kawałek zielonej, wypełnionej ciszš i dobrymi energiami Polski.

To, czym straszono rolników z Pogórza okazało się mistyfikacjš. Nie będzie żadnej farmeryzacji rolnictwa w tym regionie i nie będzie upadku gospodarstw rolnych. Paprota wozi swoich rolników do Niemiec, pokazuje im tamtejsze gospodarstwa agroturystyczne, a potem rozwija pomysł pn. Lipnicki Koszyk, czyli formę sprzedaży czystych ekologicznie, opartych na regionalnych recepturach produktów rolnych, bezpoœrednio klientowi, z pominięciem łańcuszka poœredników. Jest taniej i korzystniej dla obu umawiajšcych się stron. Ponadto klient otrzymuje towar z atestowanš gwarancjš i z metryczkš, w której zostały spisane wszystkie dane dotyczšce rolnika. Dotšd reklamacji nie było.

OEE jest szansš dla maleńkiej Borównej, przede wszystkim gospodarczš. A Ÿródłem tej szansy sš walory naturalne, ekologiczne i kulturowe. Teraz wszystko zależy od tego, czy wielkie aglomeracje zrozumiejš, co proponuje im Pogórze. Pierwsze jaskółki nie przynoszš wiosny, ale przykład Szkoły Podstawowej nr 130 w Krakowie daje nadzieję. Opowiem krótko, bo warto. Pani nauczajšca geografii przygotowała cykl zajęć edukacyjnych dla uczniów, opierajšc się o OEE i warunki regionu. Przez cały wrzesień dzieci z poszczególnych klas będš przez dwa dni goœćmi Oœrodka. Przewędrujš trasy turystyczne, zwiedzš zabytki, obejrzš pomniki przyrody, udokumentujš swojš przygodę z Pogórzem. W cišgu dwóch dni, tak sšdzę, idea ekologii w ich umysłach i sercach zyska więcej, niż całoroczne międlenie słów w szkolnej klasie.

Borówna – wieœ leżšca w gminie Lipnica Murowana, na pięknym zielonym Pogórzu. Tam warto bywać...

W Oœrodku w Borównej powstaje biblioteka, której zbiory (między innymi z dziedziny ekologii) powiększajš się dzięki darom. Dziękujemy serdecznie ZB za cenne i piękne ksišżki dla OEE.

Oœrodek Edukacji Ekologicznej „Pod borowikiem" Borówna 32-724 Lipnica Murowana

MIĘDZYNARODOWE TOWARZYSTWO NA RZECZ EKOLOGII I KULTURY

The International Society for Ecology and Culture (ISEC) czyli Międzynarodowe Towarzystwo na rzecz Ekologii i Kultury jest niedochodowš organizacjš powstałš w 1975 roku i zajmujšcš się promocjš biologicznej i kulturalnej różnorodnoœci. Jej zasadniczym celem jest wspieranie i wzmacnianie lokalnych społecznoœci oraz dbałoœć o œrodowisko naturalne. Sprzeciwia się procesowi globalizacji w dziedzinie gospodarki i kwestionuje konwencjonalne rozumienie pojęcia „postęp". ISEC, poczštkowo skoncentrowane na działalnoœci w Ladakh i koniecznoœci zachowania integralnoœci kulturalnej i zrównoważenia gospodarczego w obliczu napływu wzorców zachodnich, z czasem rozszerzyło zakres swojej działalnoœci. Obecnie zajmuje się:

• działalnoœciš edukacyjnš (obejmuje ona wykłady, seminaria, wydawnictwo i rozpowszechnianie ksišżek, kaset VHS i innych publikacji);
• realizacjš programu badawczego „ródła zmian" (u Ÿródeł szuka przyczyn i rozwišzań dla współczesnych przejawów kryzysu społecznego, ekonomicznego i w dziedzinie œrodowiska);
• Project Ladakh, majšcy na celu zwalczanie negatywnych skutków procesu konwencjonalnego rozwoju w tym regionie Himalajów; prowadzi badania majšce na celu znalezienie bardziej zrównoważonych wzorców rozwoju opartych na korzystaniu z lokalnych zasobów naturalnych, rodzimej wiedzy i właœciwych technologii;
• projekt sojuszy lokalnych – nowy program zakładajšcy współpracę w z południowymi NGOs (organizacjami pozarzšdowymi) w celu ochrony ich gospodarek, systemów żywnoœciowych i kulturalnych przed szkodliwymi skutkami funkcjonowania globalnego systemu gospodarczego;
• program na rzecz lokalnej żywnoœci – kampania edukacyjna majšca na celu wspieranie lokalnych gospodarek żywnoœciowych.

ISEC jest wydawcš wielu ksišżek, raportów m.in. Steven Gorelick Small is Beautiful, Big is Subsidised (Małe jest piękne, duże jest dotowane wyd. przez Pracownię na rzecz wszystkich Istot), Helena Norberg-Hodge Shifting Direction: From Global Dependence to Local Interdependence (Zmieniajšc kierunek: od globalnej zależnoœci do lokalnej współzależnoœci) czy tej samej autorki Ancient Futures: Learning from Ladakh (Starożytna przyszłoœć. Uczšc się od Ladakh). ISEC jest również producentem kilku filmów (m.in. Starożytna przyszłoœć. Uczšc się od Ladakh którego polskš wersję przygotował Obywatelski Ruch Ekologiczny i Liliana Dawidziuk). W paŸdzierniku 2002 r. Towarzystwo wydało ksišżkę Bringing the Food Economy Home. Local Alternatives to Global Agribusiness (Powrót gospodarki żywieniowej do korzeni. Lokalne alternatywy wobec globalnego przemysłu rolnego), w której autorzy piszš o społecznych, ekologicznych i gospodarczych zaletach większego zlokalizowania żywnoœci i systemów gospodarki rolnej.

CENTRUM EDUKACJI PRZYRODNICZEJ

I REKREACJI W KOTUSZU

Nasz zakres działalnoœci to szeroko pojęta edukacja ekologiczna połšczona z praktycznš działalnoœciš na rzecz ochrony przyrody i poprawy naszego życia zgodnie z naturš.

Jesteœmy zainteresowani nawišzaniem współpracy, podejmowania wspólnych działań, realizacji programów, monitoringu. Materiałami dydaktycznymi, konkursami, udziałem i poparciem waszych działań.

NA RATUNEK MATCE ZIEMI

Nasz ruch, którego idea zrodziła się we wsi Studzianki k. Tomaszowa Maz., w miejscu, gdzie powstaje Oœrodek Maryjny, w którym pomoc duchowš i energetycznš otrzyma każdy potrzebujšcy, polega na zbiorowym przekazie energetycznym lub wspólnej modlitwie w zależnoœci od umiejętnoœci zainteresowanej osoby.

W każdy pištek o godz. 22.00 wszyscy, którym nieobojętne sš losy naszej planety, będšc w swoich domach łšczš się przesyłajšc życiowš energię lub modlitwę Matce Ziemi i Przyrodzie. Z przyjemnoœciš informuję, że ten spontaniczny odruch serc zyskuje sobie coraz więcej uczestników w całym naszym kraju, ale także za granicš. Mam już sygnały z Niemiec, Luksemburga, Afryki Północnej, Szwecji i Włoch.

Jeżeli ktoœ pragnie uzyskać więcej informacji na temat tej społecznej inicjatywy ludzi dobrej woli proszę o kontakt:

MUZEUM IM. SAT-OKHA

W przepięknej i nieskażonej okolicy Borów Tucholskich, w pobliżu rezerwatu przyrody, znajduje się Muzeum Indian Północnoamerykańskich im. SAT-OKHa. Jest to jedyne takie w Polsce muzeum, powstałe w 2000 roku z inicjatywy grupy zapaleńców polskiego ruchu przyjaciół Indian. Muzeum to jest jednš z niewielu tego typu placówek w Polsce. W zbiorach znajduje się spora liczba eksponatów przybliżajšcych życie codzienne i duchowe oraz sztukę pierwotnych Amerykanów. Sš to przedmioty użytkowe, stroje, broń i akcesoria obrzędowe. Warto obejrzeć to ciekawe muzeum, korzystajšc przy tym z przyjemnego wypoczynku nad brzegiem rzeki Brdy, odprężajšc się w klimacie Borów Tucholskich. Przy odrobinie szczęœcia można obcować z naturš w towarzystwie polskich Indian, którzy niezależnie od pory roku rozbijajš swoje tipi na malowniczej polance niedaleko muzeum. Wspaniałš atrakcjš jest możliwoœć przyjrzenia się z bliska miłoœnikom tubylczych mieszkańców Ameryki, ubranych w barwne stroje, jeżdżšcych na czarno białych koniach. Warto spędzić kilka godzin w tym obiekcie, aby w przyjaznym otoczeniu przyrodniczym pogłębić swš wiedzę o kulturze Indian.

SAT OKH (Stanisław Supłatowicz) napisał wiele ksišżek o tematyce indiańskiej, pierwszš w 1958 r. pt. Ziemia słonych skał, Głos Prerii i Serce Chippewaya. Do ksišżek tych wykonywał własne lustracje, malował także obrazy. Zmarł 3.7.2003. Pogrzeb odbył się w Gdańsku, na terenie muzeum nie odbyły się żadne uroczystoœci upamiętniajšce jego œmierć.

Skoro jestem już przy temacie Indian, myœlę, że warto wspomnieć o IX Festynie Archeologicznym „Indian Summer" w Biskupinie, który zaplanowany jest 20 – 28.9.2003. Podczas festynu min. zostanie zaprezentowana kultura Indian Ameryki Północnej. Celem festynu nie jest ukazanie barwnej formy, ale dorobku kultury licznych plemion, od wieków osiedlajšcych się między Alaskš a Nowym Meksykiem. Jak informujš organizatorzy, prawdopodobnie przyjadš czerwonoskórzy goœcie ze Stanów Zjednoczonych. Podczas festynu będzie można także obejrzeć eksponaty wypożyczone z muzeów archeologicznych i etnograficznych.

Organizatorami festynu sš Muzeum Archeologiczne w Biskupinie oraz Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego